Reklama

Zmiana prawa: skutki nowelizacji przepisów Kodeksu cywilnego o umowie ubezpieczenia
środa, 18 lipca 2007 09:50
{mosimage}Z dniem 10 sierpnia 2007 r. wejdzie w życie rozległa nowelizacja przepisów Kodeksu cywilnego o umowie ubezpieczenia. Nowe regulacje w większości sprzyjają klientom zakładów ubezpieczeń ( w tym również przedsiębiorcom ), ale nie wszystkie zmiany są dla nich korzystne. Wprowadzone w wyniku nowelizacji przepisy będą miały zastosowanie do umów zawartych po dniu 10 sierpnia 2007 r. Jakie zmiany będą miały największe znaczenie praktyczne dla osób prowadzących działalność gospodarczą?

Likwidacji ulegnie przepis art. 384 § 5 Kodeksu cywilnego, traktujący o tym, że przepisy K.c. o niedozwolonych postanowieniach umownych stosuje się do każdego, kto jest stroną umowy ubezpieczenia (ubezpieczającego), nawet jeśli podmiot taki nie jest konsumentem. Zatem dotyczy to również  przedsiębiorców.

Nie mogą znajdować się niedozwolone postanowienia umowne (postanowienia kształtujące prawa i obowiązki klienta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszające jego interesy - art. 3851 K.c.) w umowach zawieranych z konsumentami, jeżeli takie postanowienia nie zostały indywidualnie uzgodnione. Istnieją jednak wątpliwości co do tego, czy ten skutek dotyczy również ubezpieczonego, czyli osoby, na rzecz której zawarto umowę.

Po wejściu w życie nowych przepisów jak konsumenci traktowane będą wyłącznie osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą (art. 805 § 4 K.c.), w dodatku wyłącznie przy zawieraniu umowy ubezpieczenia we własnym imieniu. Przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą  w inny sposób, niż wyżej wymieniony, będą musieli uważać zatem na rażąco niekorzystne dla nich postanowienia przy zawieraniu umów ubezpieczenia. W przypadku umów zawieranych na cudzą rzecz, będzie musiał uważać już każdy ubezpieczany przedsiębiorca.

Traktowanie przedsiębiorcy jako konsumenta ma znaczenie również dla kwestii doręczania ogólnych warunków ubezpieczeń. W chwili obecnej obowiązuje art. 812 § 1 K.c., nakazujący doręczanie OWU każdemu ubezpieczającemu ( w tym również przedsiębiorcy ) przed zawarciem umowy. W przypadku niewykonania przez ubezpieczyciela takiego obowiązku, klient nie jest związany postanowieniami OWU (art. 384 § 1 K.c.), czyli np. niewykonanie obowiązków wynikających z OWU nie może mieć dla klienta żadnych negatywnych konsekwencji.
Od 10 sierpnia br. znika obowiązek doręczania OWU osobom nie będącym konsumentami, jeśli z łatwością mogły dowiedzieć się o ich treści (art. 384 § 2 K.c.). Oznacza to, że żaden przedsiębiorca inny niż osoba fizyczna, mając łatwy dostęp do OWU (np. poprzez internet) nie będzie mógł się powoływać na niedoręczenie mu OWU.
Panuje obecnie praktyka wprowadzania przez ubezpieczyciela do OWU zapisów dających mu możliwość wypowiedzenia umowy w różnych przypadkach (np. po wypłacie odszkodowania). Po wejściu w życie nowelizacji w przypadku umów okresowych ubezpieczyciel będzie mógł wypowiedzieć umowę tylko z ważnych powodów wskazanych w OWU (zmiana art. 812 § 5 K.c.).

Nie będzie również wątpliwości co do kwestii zwrotu składki za niewykorzystaną ochronę ubezpieczeniową jeżeli umowa wygaśnie przed okresem, na który została zawarta (np. przy odstąpieniu ubezpieczającego). W takim wypadku ubezpieczającemu będzie przysługiwać proporcjonalny zwrot składki za każdy dzień niewykorzystanej ochrony, bez jakichkolwiek potrąceń. Przepis ten nie dotyczy to jednak wygaśnięcia ochrony na skutek wyczerpania sumy ubezpieczenia. Skoro ochrona zostaje w pełni wykorzystana, to nie ma wtedy zwrotu składki (zmiana art. 813 K.c.).

Inną stosowana obecnie praktyką jest wprowadzanie do OWU zapisów, iż nieopłacenie w terminie drugiej lub kolejnej raty składki oznacza automatyczne wygaśnięcie ochrony. Nowy art. 814 § 3 K.c. stanowi, że rozwiązanie umowy w przypadku zwłoki będzie możliwe wyłącznie po wezwaniu klienta do zapłaty w dodatkowym 7-dniowym terminie (i to tylko wtedy, jeśli taką możliwość przewiduje OWU). Z jednej strony polepszy to sytuację klienta, ale trzeba również pamiętać, że rozwiązanie umowy możliwe będzie tylko z inicjatywy ubezpieczyciela, który zamiast tego może zdecydować się na późniejszą windykację należności.

Artykuł 815 K.c. zobowiązuje klienta do podawania klient ubezpieczycielowi wszystkich informacji, o które został zapytany. Jeżeli informacje te są obiektywnie niezgodne z rzeczywistością i istnieje związek pomiędzy tymi informacjami a prawdopodobieństwem wystąpienia wypadku ubezpieczeniowego, ubezpieczyciel może zwolnić się z odpowiedzialności. Dodatkowo, w takim przypadku to klient musi ewentualnie udowadniać, że takiego związku nie ma. Po wprowadzeniu nowych regulacji zwolnienie z odpowiedzialności ubezpieczyciela będzie dotyczyło wyłącznie przypadku gdy podawane informacje były niezgodne z wiedzą klienta, a okoliczności, których dotyczyły, były przyczyną wypadku. Co więcej, ciężar dowodu będzie leżał w całości po stronie ubezpieczyciela. Wyjątkiem od tej reguły jest umyślne podanie nieprawdziwych informacji przez klienta.

Zmiana prawdopodobieństwa zajścia wypadku uprawniać będzie obie strony umowy (nie - jak obecnie - wyłącznie ubezpieczyciela) do żądania zmiany wysokości składki. Z tego powodu ubezpieczyciel nie będzie mógł też rozwiązać umowy ubezpieczenia ani odmówić wypłaty odszkodowania (zmiana art. 816 K.c.).

Brak powiadomienia ubezpieczyciela o wypadku w terminie przewidzianym w OWU będzie mógł uprawniać do zmniejszenia świadczenia jedynie w przypadku, gdy klient dopuścił się winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa i uchybienie to skutkowało zwiększeniem rozmiarów szkody bądź niemożliwością ustalenia okoliczności i skutków zdarzenia. W myśl obecnie obowiązujących przepisów panuje zupełna dowolność w określaniu konsekwencji uchybienia takiemu obowiązkowi. Co gorsza, często jest to pretekstem do odmowy wypłaty odszkodowania (zmiana art. 818 K.c.).

W chwili obecnej ubezpieczyciel nie odpowiada m.in. za szkodę wyrządzoną z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa osób, za które ubezpieczający ponosi odpowiedzialność. Oznacza to w praktyce np. brak odpowiedzialności za podpalenie mienia firmy dokonane przez jej pracownika. Znowelizowany art. 827 K.c. zakłada, że nie będzie obowiązywać już to automatyczne wyłączenie odpowiedzialności ubezpieczyciela ( o ile strony nie umówią się inaczej ).

Podstawa prawna: ustawa z dnia 13.04.2007 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 82, poz. 557).

( źródło: Gazeta Podatkowa Nr 367 z dnia 2007-07-16 )

 

Rynek ubezpieczeń: Wiener TU zamiast Gothaer TU

Po prawie siedmiu latach z polskiego rynku ubezpieczeń znika marka Gothaer. Za kilka tygodni przejęte przez Vienna Insurance Group towarzystwo...


czytaj dalej

Aviva TUnŻ: Mariusz Grendowicz przewodniczącym rady nadzorczej

Mariusz Grendowicz został powołany na przewodniczącego rady nadzorczej Aviva TUnŻ. To pierwszy niezależny członek RN firmy w Polsce, który objął...


czytaj dalej

WTW: Padły nowe rekordy inwestycji w insurtech

Inwestujący w insurtech na całym świecie w I kwartale 2019 r. wykonali największą liczbę transakcji, największą liczbę transakcji w sektorze...


czytaj dalej

Generali: Kwartał wzrostów

Pierwsze trzy miesiące obecnego roku były udane dla Generali. Grupa zanotowała wysokie wzrosty zysków i przypisu składki.

Przypis składki brutto...


czytaj dalej

PBUK: Nowela wymaga korekt

W ocenie Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (PBUK), wprowadzenie ściślejszych regulacji mogących ustabilizować działalność...


czytaj dalej

Digital Care: Ponad 6 tys. uszkodzeń smartfonów w trakcie majówki

Według statystyk firmy Digital Care, liczba uszkodzeń telefonów w trakcie tegorocznego długiego weekendu majowego była o ponad 30% wyższa niż w...


czytaj dalej

 

Adres redakcji

ul. Bracka 3 lok. 4
00-501 Warszawa

email redakcja@gu.com.pl

Gazeta

Prenumerata
E-wydanie

Firma

Redakcja
Reklama

Ogłoszenia

Podcast

Zamów newsletter
Facebook