Odpowiedzialność cywilna w życiu prywatnym (1)
wtorek, 05 czerwca 2012 09:39

 

Nierzadko w życiu codziennym zdarzają się sytuacje, w których z winy naszej lub osoby nam bliskiej wyrządzimy szkodę osobie trzeciej – wpadniemy na przechodnia jadąc rowerem, zalejemy sąsiada bądź też ktoś się poślizgnie na chodniku przed naszą posesją. Przykładów takich zdarzeń można mnożyć wiele. Skutecznym sposobem zabezpieczenia się na wypadek ewentualnych roszczeń jest umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej w życiu prywatnym.

 

Na przestrzeni lat można dostrzec coraz większe zainteresowanie nabywców ubezpieczeń ochroną ubezpieczeniową w zakresie odpowiedzialności cywilnej w życiu prywatnym. Zapewne wpływ na to ma rosnąca świadomość roszczeniowa poszkodowanych. Na oczekiwania klientów w tym zakresie ubezpieczyciele odpowiadają propozycją odpowiednich warunków umów ubezpieczenia. Oferta na rynku ubezpieczeniowym jest bogata, jednak i w przypadku tego ubezpieczenia przed jego zakupem warto się przyjrzeć szczegółowym zapisom treści umowy. Cel, jaki może przyświecać przyszłemu nabywcy polisy, to ochrona na okoliczność szkody wyrządzonej przez nas lub naszych bliskich w związku z rekreacyjną jazdą na nartach, przypadkowym zarysowaniem obcego pojazdu przez rowerek naszego dziecka, podczas pobytu w hotelu czy innym ośrodku wypoczynkowym, w związku z najmem i wynajmem nieruchomości lub ruchomości, budową własnego domu, zalaniem sąsiada, jazdą konną, jazdą na quadach, posiadanym mieniem czy też szkodą wyrządzoną przez naszego psa. Warto więc sprawdzić, czy zakup ochrony u wybranego ubezpieczyciela faktycznie zagwarantuje nam bezpieczeństwo w planowanym przez nas zakresie.

 

Definicje w o.w.u.

Podczas analizy treści ogólnych warunków ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej w życiu prywatnym bardzo istotną kwestią, na którą należy zwrócić uwagę, jest przede wszystkim zapis określający, co należy rozumieć przez czynności życia prywatnego. Zakres ochrony ubezpieczeniowej bowiem u większości ubezpieczycieli sprowadza się do ochrony na wypadek zdarzeń powstałych podczas czynności życia prywatnego oraz w związku z posiadanym mieniem, służącym wykonywaniu czynności życia prywatnego.

I tak na przykład TUiR WARTA SA w swoich ogólnych warunkach ubezpieczenia definiuje czynności w życiu prywatnym jako działania i zaniechania w sferze życia prywatnego niezwiązane z pracą zawodową ubezpieczającego. Natomiast praca zawodowa rozumiana jest jako wykonywanie czynności w ramach stosunku pracy lub umowy cywilnoprawnej, jak również wykonywanie działalności gospodarczej lub wolnego zawodu.

Definicja PZU SA zamieszczona w ogólnych warunkach ubezpieczenia OC w życiu prywatnym jest nieco bardziej obszerna, do czynności życia prywatnego ubezpieczyciel nie zalicza oprócz pracy zawodowej również pełnienia wszelkiego rodzaju funkcji, w tym funkcji honorowych, we wszelkiego rodzaju związkach, zrzeszeniach, organizacjach społeczno-politycznych oraz pracy w charakterze wolontariusza.

TUiR ALLIANZ Polska SA w bardzo zbliżony do PZU sposób definiuje czynności życia prywatnego w o.w.u. OC w życiu prywatnym. Dodatkowo ubezpieczyciel ten szczegółowo wymienia ubezpieczony w ramach dwóch możliwych wariantów ubezpieczenia (MINIMUM i OPTIMUM) katalog czynności życia prywatnego objętych ochroną. W związku z tym zapewne z odmową wypłaty odszkodowania od tych ubezpieczycieli można liczyć się w przypadku szkód związanych z błędnie podjętymi przez nas decyzjami podczas sprawowania na przykład funkcji członka zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej, nawet jeśli sprawujemy tę funkcję bez pobierania wynagrodzenia.

TU UNIQA SA definiuje czynności życia prywatnego poprzez ich wymienienie, wskazując jednak, że nie jest to katalog zamknięty. W uzupełnieniu tego katalogu o wyłączenia odpowiedzialności tworzy on obraz czynności objętych ochroną ubezpieczeniową przez tego ubezpieczyciela. Wśród wyłączeń tego ubezpieczyciela można, podobnie jak u innych, również spotkać szkody wynikające z wykonywania zawodu lub prowadzenia działalności gospodarczej. Brak jest natomiast wyłączenia szkód związanych z pełnieniem na przykład różnorakich funkcji bez pobierania wynagrodzenia.

Wyłączenia odpowiedzialności

Niezależnie od ograniczeń odpowiedzialności ubezpieczycieli wynikających z samej definicji czynności życia prywatnego, Towarzystwa odrębnie wskazują na wyłączenia ochrony ubezpieczeniowej bezwzględnie obowiązujące oraz wyłączenia względnie obowiązujące, czyli te, które można włączyć do ochrony za opłatą dodatkowej składki.

Stosowanym przez wszystkich powyższych ubezpieczycieli, a wartym zaznaczenia wyłączeniem jest czynność zaliczająca się do czynności życia prywatnego, a mianowicie wyczynowe uprawianie sportu lub amatorskie uprawianie sportów wysokiego ryzyka (niebezpiecznych). Przykładowo WARTA do sportów niebezpiecznych zalicza: lotnictwo, nurkowanie, wyścigi samochodowe, sporty walki, jazdę gokartami, sporty motorowodne, skoki na bungy itp.

Należy jednak wskazać, że wszyscy powyżsi ubezpieczyciele jednoznacznie potwierdzają, że ochroną ubezpieczeniową objęte są szkody powstałe w związku z amatorskim uprawianiem sportu (z wyłączeniem oczywiście tych niebezpiecznych). Zgodnie z definicją zawartą w o.w.u. PZU za amatorskie uprawianie sportu należy rozumieć uprawianie sportu rekreacyjnie, jako formy wypoczynku bądź celem utrzymania lub regeneracji sił witalnych.

Dlatego też ubezpieczyciele obejmują ochroną ubezpieczeniową szkody powstałe w związku z rekreacyjną jazdą na nartach, jazdą na rowerze czy jazdą na rolkach. Podkreślić jednak należy, że UNIQA ogranicza swoją odpowiedzialność do jazdy na rowerze po drogach niepublicznych, z możliwością rozszerzenia jazdy na rowerze po drogach publicznych za opłatą dodatkowej składki. Rozszerzenie to jednak, ze względu na istniejące w o.w.u. wyłączenia, nadal nie będzie obejmowało odpowiedzialności za szkody osobowe oraz szkody wynikające z rażącego naruszenia przepisów ruchu drogowego, a w szczególności wjazdu na skrzyżowanie na czerwonym świetle, nieprzestrzegania znaku STOP, wyprzedzania w miejscu niedozwolonym, wymuszenia pierwszeństwa przejazdu.

Nieco odmiennie jest w przypadku jazdy na snowboardzie. Osoby decydujące się na zawarcie umowy ubezpieczenia z PZU, a uprawiające snowboard, powinny zwrócić uwagę, że szkody powstałe wskutek amatorskiego uprawiana snowboardu są objęte ochroną, ale tylko w przypadku włączenia do zakresu ubezpieczenia odpowiedniej klauzuli oraz opłaty dodatkowej składki.

Przy tej okazji warto wspomnieć, co może się okazać istotne dla osób wyjeżdżających na narty za granicę Polski, że u większości ubezpieczycieli zakres terytorialny ubezpieczenia obejmuje teren RP. W PZU i WARTA po opłacie dodatkowej składki istnieje możliwość rozszerzenia zakresu terytorialnego na kraje całego świata, a w ALLIANZ i UNIQA na kraje całego świata z wyłączeniem USA i Kanady.

Kolejnym wyłączeniem, które zasługuje na uwagę, jest zawarte w o.w.u. UNIQA wyłączenie odpowiedzialności za szkody powstałe w związku z prowadzeniem budowy lub adaptacją lokalu mieszkalnego lub użytkowego.

Takiego wyłączenia nie posiadają zarówno o.w.u. PZU jak i WARTA. Wprost przeciwnie: WARTA nawet jednoznacznie wskazuje w treści o.w.u., że ponosi odpowiedzialność za szkody powstałe lub spowodowane w trakcie budowy domu, co może być bardzo istotne przy wyborze oferty określonego ubezpieczyciela w momencie, gdy planujemy lub jesteśmy w trakcie budowy naszej posesji. Ze względu na odmienną konstrukcję treści o.w.u. ALLIANZ (wymieniony katalog czynności życia prywatnego) ciężko jest jednoznacznie stwierdzić, czy ten ubezpieczyciel ochroną ubezpieczeniową obejmuje prowadzenie budowy lub adaptację lokalu. Wśród katalogu ubezpieczonych czynności życia prywatnego w żadnym wariancie nie zostało literalnie wymienione prowadzenie budowy. Jednocześnie nie ma również tego wśród wyłączeń ochrony ubezpieczeniowej. Można jedynie się zastanowić, czy prowadzenie budowy można zaliczyć do pozostałych zwykłych czynności życia prywatnego, które to są objęte ochroną w pierwszym wariancie ubezpieczenia tzw. MINIMUM. Wzbudza to wątpliwości, bowiem o.w.u. nie zawierają definicji zwykłych czynności życia prywatnego.

Dla miłośników polowań ciekawe może okazać się zagadnienie dotyczące ochrony ubezpieczeniowej na wypadek szkód powstałych wskutek uczestnictwa w polowaniach. I tak, ALLIANZ i UNIQA bezwzględnie wyłączają z odpowiedzialności tego typu szkody. Natomiast PZU dopuszcza możliwość objęcia ich ochroną ubezpieczeniową, po wykupieniu specjalnej klauzuli dodatkowej szkód powstałych z tytułu uczestnictwa w polowaniach, w tym używania myśliwskiej broni palnej oraz amunicji do tej broni, a także o szkody wyrządzone przez psy wykorzystywane w celach myśliwskich. Jednoznacznego wyłączenia z ochrony ubezpieczeniowej w tym zakresie nie posiada WARTA. Ubezpieczyciel ten jednak umożliwia wykupienie za dodatkową składkę klauzuli odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z posiadaniem lub użytkowaniem broni palnej (w przeciwieństwie do UNIQA – nie wyłączając przy tej okazji użytkowania broni myśliwskiej).

OC bliskich osoby fizycznej

Bardzo istotną kwestią, na jaką należy zwrócić uwagę, jest fakt, że ochrona ubezpieczeniowa odpowiedzialności cywilnej ubezpieczonego w życiu prywatnym dotyczy nie tylko szkód wyrządzonych przez osobę fizyczną, która zawarła umowę ubezpieczenia lub na której rzecz została zawarta umowa, ale również odpowiedzialność cywilna osób bliskich tej osoby fizycznej, o ile pozostają z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. WARTA i ALLIANZ dodatkowo dodają, że osoby bliskie objęte są ochroną, o ile nie tylko prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, ale również zamieszkują z osobą fizyczną wskazaną w polisie. A UNIQA dodaje, że osoby te muszą zamieszkiwać na stałe.

PZU nie zamieszcza powyższego wymogu ani też nie definiuje pojęcia gospodarstwa domowego. Również w związku z tym przy okazji omawiania powyższego pojęcia warto przytoczyć wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. II URN 56/95, publ. OSNAPiUS 96/16, 240, który przybliża w uzasadnieniu do wyroku pojęcie pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym. Zgodnie ze zdaniem sądu możliwość stwierdzenia, że dana osoba pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, zależy od okoliczności konkretnego przypadku. Fakt zamieszkiwania z osobą prowadzącą działalność gospodarczą nie gwarantuje jednak uznania tej przesłanki za spełnioną. Podstawowym kryterium jest bowiem udział i wzajemna ścisła współpraca w załatwianiu spraw związanych z prowadzeniem domu, nie zarobkowanie, a w związku z tym pozostawanie na utrzymaniu (częściowym lub całkowitym) osoby, z którą pozostaje się we wspólnym gospodarstwie domowym.

W związku z powyższym nie bez powodu ubezpieczyciele do istnienia ochrony ubezpieczeniowej zastrzegają jednoczesne spełnienie dwóch warunków, tj. wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego oraz wspólnego zamieszkiwania. Oznacza to, że osoba bliska zameldowana w miejscu zamieszkania ubezpieczającego, ale nieprowadząca z nim wspólnego gospodarstwa, nie będzie objęta ochroną ubezpieczeniową.

Natomiast do grona osób bliskich ubezpieczyciele zaliczają najczęściej: wstępnych, zstępnych, rodzeństwo, współmałżonka, osoby pozostające faktycznie we wspólnym pożyciu, ojczyma, macochę, pasierba, pasierbicę, teściową, zięcia, synową, przysposabiającego i przysposobionych.

Oznacza to, że na przykład szkody wyrządzone przez dzieci podczas jazdy na rowerze czy podczas zajęć szkolnych są objęte ochroną ubezpieczeniową w ramach omawianej umowy ubezpieczenia.

Warto wspomnieć, że dodatkowo ubezpieczyciele odpowiadają za szkody wyrządzone przez zatrudnioną pomoc domową wykonującą czynności w gospodarstwie domowym. UNIQA zastrzega, że objęcie ochroną ubezpieczeniową pomocy domowej wymaga imiennego jej zgłoszenia do ubezpieczenia. Natomiast w ALLIANZ pomoc domowa objęta jest ochroną ubezpieczeniową dopiero po wykupieniu wariantu ubezpieczenia OPTIMUM.

Podsumowując omawiane powyższej zagadnienia należy wskazać, że nabywca umowy ubezpieczenia OC w życiu prywatnym nie może liczyć na wypłatę odszkodowania w przypadku szkody powstałej na skutek prowadzonej działalności gospodarczej. A osoby czynnie uprawiające sport przed wyborem oferty określonego ubezpieczyciela powinny szczegółowo zapoznać się z katalogiem wyłączonych z ochrony ubezpieczeniowej sportów niebezpiecznych.

Jak ubezpieczyciele podchodzą do ubezpieczenia szkód w związku z posiadaniem zwierząt domowych lub hodowlanych lub czy z wypłatą odszkodowania możemy się liczyć w przypadku szkód wyrządzonych w związku z posiadaniem i wynajmowaniem pokoi gościnnych? Odpowiedzi na powyższe pytania i wiele innych dotyczących odpowiedzialności cywilnej w związku z posiadaniem i użytkowaniem mienia służącego wykonywaniu czynności życia prywatnego będzie
można znaleźć w kolejnym odcinku artykułu.

Katarzyna Perczak
kierownik Działu Ubezpieczeń Majątkowych
SAGA Brokers sp. z o.o.
katarzyna.perczak@sagabrokers.pl

 


Śródtytuły pochodzą od redakcji.

 

 

 

Generali TU: Maciej Fedyna zatwierdzony jako członek zarządu

18 listopada Komisja Nadzoru Finansowego jednogłośnie wyraziła zgodę na powołanie  Macieja Fedyny na stanowisko członka zarządu Generali...


czytaj dalej

Aviva TUO: Licencja KNF dla Grażyny Sudzińskiej-Amroziewicz

Podczas odbywającego się 18 listopada 241. posiedzenia Komisja Nadzoru Finansowego zatwierdziła powołanie Grażyny Sudzińskiej-Amroziewicz na...


czytaj dalej

Xchanging: Technologia priorytetem kanadyjskich ubezpieczycieli

Technologia, zwłaszcza rozwój portali do zawierania umów ubezpieczeniowych, jest priorytetem dla kanadyjskich ubezpieczycieli na 2015 r. – wynika...


czytaj dalej

Australia: IPO ubezpieczyciela zdrowotnego

Rząd australijski pozyskał 5,86 mld dol. aus. ze sprzedaży akcji należącego do państwa ubezpieczyciela zdrowotnego Medibank Private Ltd w...


czytaj dalej

Kolejny ubezpieczeniowy pozew zbiorowy

Ubezpieczeniowe pozwy zbiorowe kojarzyły się dotychczas z wystąpieniami w sprawie opłat likwidacyjnych w polisach z UFK. Teraz zaś grupa osób chce...


czytaj dalej

Analizy Online: Opłata, która zmieniła rynek produktów z UFK

Ogłoszenie Aegon TUnŻ, dotyczące wycofania się z pobierania opłat zdefiniowanych jako opłaty likwidacyjne, wywołało spore zamieszanie na rynku. Po...


czytaj dalej

Sprzedaż



 

Adres redakcji

ul. Bracka 3 lok. 4
00-501 Warszawa
tel. (22) 628 26 31

email redakcja@gu.com.pl

Partnerzy

OnePressRzecznik UbezpieczonycheGazety.plPIPUiFRaporty UbezpieczeniowePolisowo.pl